Ik ben mede-eigenaar
Het EPC van een appartement verbeteren in een VME: uw deel en dat van de vereniging
Door Sébastien Dellis, vrijwillige syndicus · bijgewerkt op 16 november 2026 · 9 minuten leestijd
Om het EPC van een appartement in een VME te verbeteren, handelt u in België zelf voor wat privatief is (privatieve beglazing, individuele verwarming, binnenisolatie), maar het dak, de gevel en de collectieve verwarmingsketel horen bij de vereniging van mede-eigenaars en vragen een stemming van de algemene vergadering. U kunt dat punt schriftelijk op de agenda laten zetten, minstens drie weken vóór de periode van de gewone algemene vergadering (Burgerlijk Wetboek, art. 3.87, § 3 en § 4). Werken aan de gemeenschappelijke delen worden gestemd met twee derde van de stemmen, of met de volstrekte meerderheid als de wet ze oplegt (art. 3.88, § 1, 1°, b). Verzet de vergadering zich zonder gegronde reden tegen werken die voor u nuttig zijn, dan kan de vrederechter u machtigen ze op eigen kosten uit te voeren (art. 3.92, § 5).
Lees het attest voor u een aannemer belt
De certificateur heeft u een F gegeven. Lees vóór de eerste offerte de pagina met aanbevelingen opnieuw: volgens Leefmilieu Brussel staan ze gerangschikt volgens energiebesparing, met bovenaan de aanbeveling die de prestatie het meest verbetert. In een appartement gaat het bovenaan de lijst bijna altijd over dak, gevel, ventilatie of verwarmingsketel. De meeste van die posten zijn niet van u.
Tussen privatief en gemeenschappelijk maakt de basisakte de keuze. Als de titels zwijgen of elkaar tegenspreken, worden de delen van het gebouw die bestemd zijn voor het gebruik van alle mede-eigenaars of van sommigen onder hen, geacht gemeenschappelijk te zijn (art. 3.84, vierde lid). De tabel hieronder geeft vaak voorkomende tendensen, geen regels: alleen de basisakte en het reglement van mede-eigendom van uw gebouw zijn bepalend.
| Element dat op uw klasse weegt | Meestal | Wie beslist, in het algemeen |
|---|---|---|
| Dak en bovenste vloer | Gemeenschappelijk | De algemene vergadering |
| Gevels en buitenmuren | Gemeenschappelijk | De algemene vergadering |
| Plafond van de kelders of de garage, onder het gelijkvloers | Gemeenschappelijk | De algemene vergadering |
| Collectieve verwarmingsketel, leidingen, schoorsteen | Gemeenschappelijk | De algemene vergadering |
| Buitenschrijnwerk en beglazing | Volgens de basisakte | U, of de vergadering: na te gaan in de basisakte |
| Individuele verwarmingsketel, kranen, thermostaat | Privatief | U |
| Ventilatie van de woning zelf | Vaak privatief, volgens de basisakte | U, als ze niet door de gevel of het dak gaat; anders kijkt u de basisakte na en vraagt u het de syndicus |
De verdieping telt evenveel als de leeftijd van het gebouw. Leefmilieu Brussel geeft twee voorbeelden: op het gelijkvloers isoleert u eerst het plafond van de kelders of garages; op de eerste verdieping de gevels, omdat er een verwarmde woning boven ligt. Onder het dak is het het dak: zonder dakisolatie haalt een woning op de bovenste verdieping de doelstellingen misschien niet, en die werken horen bij de mede-eigendom. Onthoud dat voor de vergadering: de buur van de tweede verdieping ziet het nut van het dak niet altijd in.
Wat u thuis doet, zonder stemming
Bij u thuis hoeft u geen toestemming te vragen, zolang u de statuten en het reglement van interne orde naleeft. Een oude individuele verwarmingsketel vervangen, een thermostaat en thermostatische kranen, een buitenmuur of een muur naar een onverwarmde traphal die u langs de binnenkant isoleert, geïsoleerde verwarmingsleidingen. Allemaal winst zonder aan de gemeenschappelijke delen te raken.
Bewaar ook de bewijzen, wat het vaakst vergeten wordt: facturen, technische fiches, foto’s van de isolatie voor ze wordt dichtgemaakt. Zonder bewijs moet de certificateur vaak standaardwaarden gebruiken, die minder gunstig zijn.
Volgens de basisakte is het buitenschrijnwerk privatief of gemeenschappelijk. Ook als het privatief is, regelen de statuten vaak de kleur, het materiaal en de indeling, omwille van het uitzicht van de gevel. Lees de statuten voor u een offerte ondertekent, en vraag de syndicus of er al een model is gestemd. Is het buitenschrijnwerk gemeenschappelijk, dan is de vervanging een werk aan de gemeenschappelijke delen, dat de vergadering stemt.
De vergadering kan ook met twee derde van de stemmen, ‘met bijzondere motivering’, beslissen ‘over de werken aan bepaalde privatieve delen, die, om economische of technische redenen, zullen worden uitgevoerd door de vereniging van mede-eigenaars’ (art. 3.88, § 1, 1°, d). Zo vervangt u al het buitenschrijnwerk samen met de gevel. Dezelfde tekst bepaalt: ‘Deze beslissing wijzigt geenszins de verdeling van de kosten voor deze werken over de mede-eigenaars.’ de werf aan de VME toevertrouwen verandert op zich niet wie wat betaalt.
Een individuele verwarmingsketel die op een collectieve schoorsteen is aangesloten, is een gemengd geval: het toestel is van u, de schoorsteen niet. In Brussel moeten de betrokken mede-eigendommen de lijst van aangesloten toestellen bijhouden en de collectieve schoorsteen om de vijf jaar laten inspecteren (Leefmilieu Brussel). Verwittig de syndicus voor u van toestel verandert.
De renovatie op de agenda van de AV zetten
De vergadering stemt alleen over wat de oproeping aankondigt. Elke mede-eigenaar kan vragen dat er een of meer punten aan worden toegevoegd (art. 3.87, § 4). De termijn voor de gewone vergadering staat in artikel 3.87, § 3. Uw schriftelijk verzoek moet de syndicus bereiken minstens drie weken vóór het begin van de periode die het reglement van interne orde vastlegt; dan moet hij het opnemen. Komt het later binnen, dan schuift het door naar de volgende vergadering (art. 3.87, § 4; volledige kalender in een algemene vergadering bijeenroepen).
Ik raad af meteen de isolatie van het dak te vragen. Vraag eerst een stand van zaken: een energieaudit van het gebouw, het EPC van de gemeenschappelijke delen in Vlaanderen, of een opdracht aan de syndicus om offertes te verzamelen. Een vergadering stemt liever een studie dan een werf van zes cijfers zonder offerte. De werf komt het jaar daarna, met rapport en offertes in de hand.
Kan het punt niet wachten tot de gewone vergadering? Dan kunnen mede-eigenaars die samen minstens een vijfde van de aandelen hebben, de syndicus met een aangetekende zending verplichten een vergadering bijeen te roepen. Hij heeft daarvoor dertig dagen vanaf de ontvangst van het verzoek (art. 3.87, § 2). Alleen, met een appartement van 120 aandelen op 1.000, lukt u dat niet. Met twee buren die even slecht scoren, vaak wel.
De stemdrempels, werk per werk
| Beslissing | Meerderheid | Artikel |
|---|---|---|
| Audit, studie, opdracht aan de syndicus om offertes te vragen | Volstrekte meerderheid van de stemmen van de aanwezige of vertegenwoordigde mede-eigenaars; onthoudingen, blanco en ongeldige stemmen tellen niet mee | art. 3.87, § 8 |
| Werken aan de gemeenschappelijke delen (dak of gevel geïsoleerd, collectieve verwarmingsketel vervangen) | Twee derde van de stemmen | art. 3.88, § 1, 1°, b |
| Wettelijk opgelegde werken | Volstrekte meerderheid van de stemmen van de aanwezige of vertegenwoordigde mede-eigenaars | art. 3.88, § 1, 1°, b |
| Werken aan privatieve delen uitgevoerd door de VME, met bijzondere motivering | Twee derde van de stemmen | art. 3.88, § 1, 1°, d |
Alles draait om één vraag: zijn die werken een keuze, of legt de wet ze op? Voor haar renovatieverplichting heeft Vlaanderen de knoop doorgehakt: volgens vlaanderen.be worden wettelijk verplichte werken beslist met een gewone meerderheid, 50 % plus één stem. Elders laat u bij de minste twijfel de kwalificatie nagaan vóór de stemming. Een beslissing die met de verkeerde meerderheid is genomen, kan binnen vier maanden bij de vrederechter worden aangevochten (art. 3.92, § 3).
Wie betaalt, en met welk geld
De werken aan de gemeenschappelijke delen worden door iedereen betaald, volgens de verdeling van de lasten in de statuten, meestal de aandelen. De mede-eigenaar van het gelijkvloers betaalt dus zijn deel van het dak, ook al verandert het niets aan zijn klasse. Daarom praat u beter over de waarde van het hele gebouw dan over uw F.
Het reservekapitaal moet elk jaar worden gestijfd met minstens 5 % van het totaal van de gewone gemeenschappelijke lasten van het vorige boekjaar. Alleen de algemene vergadering kan, met een meerderheid van vier vijfde van de stemmen, beslissen het niet aan te leggen (art. 3.86, § 3). Het dekt zelden een dak (zie het reservefonds). De rest komt uit een buitengewone provisieaanvraag die samen met de werken wordt gestemd, of uit een lening aan de vereniging van mede-eigenaars. In Wallonië bestaat een renteloze lening voor de gemeenschappelijke delen van mede-eigendommen met hoogstens 20 kavels. Voorwaarden en steun in de drie gewesten: energierenovatie en steun per gewest.
Een misstap in de kalender kost veel. De Waalse Rénoprêt voor mede-eigendommen eist dat er geen offerte of bestelbon is ondertekend en geen voorschot is betaald voor de aanvraag is ingediend. Andere steunmaatregelen kunnen een gelijkaardige voorwaarde stellen: controleer ze voor de vergadering de syndicus opdracht geeft te bestellen.
Huurprijs en verkoopprijs: wat de klasse verandert
Verhuurt u, dan weegt de klasse op de indexatie, met een andere regeling in elk gewest: in Brussel en Vlaanderen beperkt een correctiefactor de indexatie van woningen met een slecht label; in Wallonië wordt de beperking van 2022-2023 niet ingehaald voor een woning met EPB-klasse D tot G of zonder EPB-certificaat, tenzij ze daarna een EPB-certificaat A++ tot C krijgt (Grondwettelijk Hof, arrest nr. 64/2024, B.22.3 en B.44.1). Een beter certificaat maakt ook een einde aan de correctiefactor: in Brussel met een EPB-klasse D of beter (be.brussels), in Vlaanderen met een EPC A+ tot C (vlaanderen.be; Grondwettelijk Hof, arrest nr. 32/2024, B.22.3). Zonder terugwerkende kracht, in de drie gewesten. De regels, voorwaarden en berekeningen staan in de huur indexeren volgens het EPC, met een simulator.
Wat de waarde betreft, becijfert geen officieel barema de winst van een klasse. In Brussel en Wallonië staat de klasse in elke verkoop- of huuradvertentie. Volgens vlaanderen.be daalt de toekomstige waarde van alle appartementen van het gebouw wanneer de vergadering de nodige renovaties van de gemeenschappelijke delen blokkeert.
Na de werf, een nieuw attest
Zijn er in Brussel sinds de uitreiking van het certificaat energiewerken uitgevoerd, dan moet het worden bijgewerkt voor u verkoopt of verhuurt. Leefmilieu Brussel raadt aan de oorspronkelijke certificateur terug te roepen: hij hoeft niet alles opnieuw in te voeren. Geldigheid: tien jaar in Brussel, hoogstens tien jaar in Wallonië.
In Vlaanderen is het EPC van de gemeenschappelijke delen hoogstens tien jaar geldig. Het moet vóór die termijn opnieuw worden opgemaakt zodra 15 % of meer van de gebouwschil wordt gerenoveerd, of zodra een collectieve installatie wordt vervangen of toegevoegd (vlaanderen.be). De syndicus bestelt het. Laat daarna het EPC van uw appartement opnieuw opmaken: het neemt automatisch de gegevens over, en kan niet worden opgemaakt zolang dat van de gemeenschappelijke delen onvolledig is (vlaanderen.be).
De stukken van de gemeenschappelijke werken (beslissing, facturen, technische fiches, foto’s van de werf) liggen bij de syndicus: vraag ze schriftelijk op voor de certificateur.
Met Syndo de keuringen en attesten die u invoert (EPC of EPB, elektriciteit, verwarmingsketel) worden opgevolgd in het dossier van het gebouw, met hun volgende vervaldatum.
Als de vergadering nee zegt
Begin bij het verslag: het vermeldt de behaalde meerderheden en wie tegen heeft gestemd. Een nee omdat offertes of informatie ontbraken, kunt u voor de volgende vergadering herwerken.
Is de beslissing onregelmatig, bijvoorbeeld gestemd met de verkeerde meerderheid, dan hebt u vier maanden om ze aan te vechten bij de vrederechter (art. 3.92, § 3; zie een beslissing van de AV aanvechten).
Verzet de vergadering zich zonder gegronde reden, dan laat het Burgerlijk Wetboek u toe de vrederechter (Gerechtelijk Wetboek, art. 591, 2°bis) te vragen u te machtigen om op eigen kosten werken uit te voeren die voor u nuttig zijn, zelfs als ze de gemeenschappelijke delen raken (art. 3.92, § 5). Twee grenzen: u betaalt alleen, en de rechter beoordeelt of de weigering gerechtvaardigd was. Een weigering op grond van het uitzicht van de gevel, de veiligheid of een gemeenschappelijke werf die al gepland is, houdt beter stand dan een principieel nee. Kom met offertes, het advies van een architect als de gevel geraakt wordt, en het verslag van de weigering.
Wat elk gewest u oplegt
| Gewest | Wat u aanbelangt | Bron |
|---|---|---|
| Brussel | EPB-certificaat verplicht vóór elke verkoop of verhuur. Op termijn moet elke woning er een hebben, uiterlijk in 2030 volgens Leefmilieu Brussel, een datum die de regering nog moet vastleggen. Doelstellingen ‘EPB 275’ en daarna ‘EPB 150’ voor elke woning; de VME wordt in 2033 medeverantwoordelijk voor de naleving ervan | Leefmilieu Brussel |
| Vlaanderen | Hebt u in 2023 of later een appartement met label E of F gekocht, dan moet het naar label D of beter, uiterlijk zes jaar na de authentieke akte. Anders is een boete mogelijk, van € 500 tot € 5.000, en het betalen ervan bevrijdt niet van de verplichting. Die geldt voor uw kavel, niet voor het gebouw, maar loopt vaak via gemeenschappelijke werken | Vlaanderen.be |
| Wallonië | EPB-certificaat verplicht vóór elke verkoop of verhuur, hoogstens tien jaar geldig | Wallonie.be |
In Brussel bestaan de EPB-deskundige die de VME zal moeten aanstellen en zijn syntheseverslag nog niet: de functie wacht nog op een tekst en een erkenning, volgens Leefmilieu Brussel. Laat u niet wijsmaken dat een mede-eigendom op dat punt al in overtreding is.
Verzoek om een punt ‘audit en energierenovatie’ op de agenda te zetten (versie november 2026)
[Naam, voornaam]
[Adres]
Mede-eigenaar van kavel [nummer] van de VME [naam van de residentie], [adres van het gebouw]
Ter attentie van [naam van de syndicus], syndicus van de VME [naam]
[Adres van de syndicus]
[Plaats], [datum]
Aangetekend [of per e-mail, als ik schriftelijk met die manier van communiceren heb ingestemd]
Betreft: punt voor de agenda van de gewone algemene vergadering [jaar]: audit en energierenovatie van het gebouw
Geachte heer, mevrouw,
Op grond van artikel 3.87, § 4, van het Burgerlijk Wetboek verzoek ik u de volgende twee punten op de agenda te zetten van de gewone algemene vergadering, die gepland is in de periode van [eerste dag] tot [laatste dag].
Punt 1: ‘De vergadering beslist [een energieaudit van de gemeenschappelijke delen / het EPC van de gemeenschappelijke delen / een technische en energetische stand van zaken van het gebouw] te laten uitvoeren en geeft de syndicus opdracht minstens [drie] offertes te vragen, voor een maximumbudget van € [bedrag] btw inbegrepen, gefinancierd met [het reservekapitaal / een provisieaanvraag].’
Punt 2: ‘De vergadering belast de syndicus ermee op de volgende vergadering het verkregen rapport voor te leggen, met een raming van de aanbevolen werken aan de gemeenschappelijke delen en de gewestelijke steun of leningen waarop de vereniging een beroep kan doen.’
Motivering: mijn kavel heeft [klasse] volgens het [EPC / EPB-certificaat] nr. [nummer] van [datum]. De belangrijkste aanbevelingen gaan over [het dak / de gevel / de collectieve verwarmingsketel / het plafond van de kelders], die gemeenschappelijke delen zijn. [Voeg in voorkomend geval toe: de gewestelijke verplichting die u aanbelangt en de vervaldatum ervan.]
Bijlagen: uittreksel uit het [EPC / EPB-certificaat] (pagina met aanbevelingen); [indicatieve offerte, andere stukken].
Deze brief bereikt u minstens drie weken vóór het begin van de periode van de gewone vergadering die ons reglement van interne orde vastlegt: deze punten moeten dus in de oproeping worden opgenomen (art. 3.87, § 3). Gelieve de ontvangst ervan te bevestigen.
Met vriendelijke groeten,
[Naam, voornaam]
[Handtekening]
Model opgesteld met Syndo, de software voor de vrijwillige syndicus · syndo.be
Veelgestelde vragen
Hoe verbetert u het EPC van een appartement in een VME?
Begin bij de pagina met aanbevelingen van het attest, gerangschikt volgens energiebesparing. Doe zelf wat privatief is (individuele verwarming, regeling, binnenisolatie) en bewaar alle bewijzen. Voor het dak, de gevel of de collectieve verwarmingsketel vraagt u de syndicus schriftelijk het punt op de agenda van de volgende algemene vergadering te zetten (Burgerlijk Wetboek, art. 3.87, § 4).
Mag ik mijn ramen vervangen zonder akkoord van de algemene vergadering?
Dat hangt af van de basisakte. Is het buitenschrijnwerk gemeenschappelijk, dan is de vervanging een werk aan de gemeenschappelijke delen, gestemd met twee derde (art. 3.88, § 1, 1°, b). Is het privatief, dan leggen de statuten vaak een model, een kleur of een materiaal op om het uitzicht van de gevel te bewaren: lees ze en vraag het de syndicus voor u een offerte ondertekent.
Welke meerderheid is nodig om de dakisolatie in een VME te stemmen?
Twee derde van de stemmen, want het gaat om werken aan de gemeenschappelijke delen (art. 3.88, § 1, 1°, b). Legt de wet de werken op, dan volstaat de volstrekte meerderheid van de stemmen van de aanwezige of vertegenwoordigde mede-eigenaars. Laat de kwalificatie nagaan vóór de stemming: een beslissing met de verkeerde meerderheid kan binnen vier maanden worden aangevochten (art. 3.92, § 3).
Wat als de algemene vergadering de isolatiewerken weigert?
Is de weigering onregelmatig, dan kunt u ze binnen vier maanden aanvechten bij de vrederechter (art. 3.92, § 3). Verzet de vergadering zich zonder gegronde reden tegen werken die voor u nuttig zijn, dan kan de rechter u machtigen ze op eigen kosten uit te voeren, ook als ze de gemeenschappelijke delen raken (art. 3.92, § 5). Vaak gaat het sneller om het jaar daarna terug te komen met een audit en vergelijkbare offertes.
Moet de mede-eigenaar van het gelijkvloers de dakisolatie mee betalen?
In principe wel: de werken aan de gemeenschappelijke delen worden verdeeld volgens de sleutel in de statuten, meestal de aandelen, ongeacht de verdieping. Alleen een bijzondere verdeelsleutel in de statuten verandert die verdeling. Die wijzigen vraagt vier vijfde van de stemmen (art. 3.88, § 1, 2°, a).
Moet het EPC opnieuw worden opgemaakt na werken in de VME?
Niets werkt het automatisch bij. In Brussel is het EPB-certificaat tien jaar geldig, maar het moet worden bijgewerkt vóór een verkoop of verhuur als er sinds de uitreiking energiewerken zijn uitgevoerd. In Vlaanderen maakt u het EPC van de gemeenschappelijke delen opnieuw op zodra 15 % of meer van de gebouwschil wordt gerenoveerd of een collectieve installatie wordt vervangen, en daarna dat van elk appartement.
Wettelijke basis: Burgerlijk Wetboek, boek 3, artikelen 3.84, vierde lid; 3.86, § 3; 3.87, § 2 tot § 4 en § 8; 3.88, § 1, 1°, b en d, en 2°, a; 3.92, § 3 en § 5; Gerechtelijk Wetboek, artikel 591, 2°bis; Brusselse Huisvestingscode, artikel 224/2, § 1 en § 1/2; Waals decreet van 15 maart 2018 betreffende de woninghuurovereenkomst, artikelen 3 en 26; Waals decreet van 19 oktober 2022, artikel 2; Vlaams decreet van 3 oktober 2022, artikel 4; Grondwettelijk Hof, arresten nr. 32/2024 van 21 maart 2024 en nr. 64/2024 van 20 juni 2024; gewestelijke regelgeving over de energieprestatie van gebouwen.
Geraadpleegde bronnen (gecontroleerd op 16 november 2026):
- Leefmilieu Brussel, pagina over de EPB in mede-eigendom (18 september 2025, Franstalig)
- Leefmilieu Brussel, pagina over het EPB-certificaat (Franstalig)
- Leefmilieu Brussel, pagina over het verbeteren van de EPB-score van uw woning (Franstalig)
- Vlaanderen.be, ‘Renovatieverplichting voor residentiële gebouwen’
- Vlaanderen.be, ‘EPC van de gemeenschappelijke delen’
- Vlaanderen.be, ‘Huurprijsindexatie met correctiefactoren’
- Wallonie.be, pagina over het EPB-certificaat bij verkoop, aankoop of verhuur (28 september 2026, Franstalig)
- Justel, Burgerlijk Wetboek, boek 3 (wet van 4 februari 2020), geconsolideerde versie
- Justel, Brusselse Huisvestingscode, geconsolideerde versie (Franstalig)
- Justel, Waals decreet van 15 maart 2018 betreffende de woninghuurovereenkomst, geconsolideerde versie (Franstalig)
- Wallex, Waals decreet van 19 oktober 2022 tot wijziging van artikel 26 van het decreet van 15 maart 2018 betreffende de woninghuurovereenkomst en tot beperking van de indexering van huurprijzen volgens het energieprestatiecertificaat van de gebouwen (Franstalig)
- Grondwettelijk Hof, arrest nr. 64/2024 van 20 juni 2024
- Grondwettelijk Hof, arrest nr. 32/2024 van 21 maart 2024
- be.brussels, ‘Huurprijsindexatie met correctiefactoren’
Algemene informatie, bijgewerkt tot 16 november 2026. Uw basisakte en uw reglement van mede-eigendom kunnen bijzondere regels bevatten, en de gewestelijke regels over de energieprestatie veranderen vaak. Dit artikel vervangt het advies van een advocaat, een notaris of een energiedeskundige (EPB-certificateur in Brussel en Wallonië) niet.